Çocuklarda obeziteyi önlemek için neler yapmak gerekir?

Obeziteyle ilgili yapılan araştırmalara göre ülkemizde her üç kişiden biri obez. Çocuklarda bu oran beşte bir düzeyinde. Okulların açılmasıyla birlikte kantinlerde satılan fast food yiyecekler ve gazlı içecekler velileri obeziteyle ilgili olarak çocukları hakkında daha fazla endişelendiriyor. Sağlıklı nesillerin yetişmesini sağlamak ve çocukları geleceğe daha iyi hazırlamak için çocuklarda obeziteyle mücadele şart. Ofix Blog‘da bu haftaki sağlık köşemizde, çocuklarda obeziteyi önleme yolları hakkında faydalı bilgiler paylaşacağız.

Obezite nedir?

Önce biraz obeziteden ve çocuklarda obeziteden bahsedelim efendim. Dünya Sağlık Örgütü‘nün tanımına göre obezite, sağlığı bozacak şekilde vücutta anormal ve aşırı miktarda yağ birikmesidir. Halk arasında aşırı şişmanlık olarak bilinen obezitenin en önemli nedenleri sağlıksız beslenme, hareketsiz yaşam tarzı, hormonal bozukluklar ve genetik yatkınlık olarak ifade edilebilir. Obez kişilerin vücutlarına giren kalori miktarı ile vücudun harcadığı enerji arasında büyük bir dengesizlik vardır. Bununla birlikte, şişmanlık kavramından farklı olarak obez kavramı tıbbi bir terimdir ve bir kişiye obez denilebilmesi için vücut kitle indeksinin hesaplanması gerekir.

Vücut kitle indeksi nasıl hesaplanır?

Vücut kitle indeksi, obezite tanısı için kullanılan oldukça pratik bir yöntemdir. Bu yöntemde, vücudun kilogram cinsinden ağırlığı metre cinsinden boy uzunluğunun karesine bölünüyor. Çıkan sonuç 25’ten küçükse kişinin normal, 25-29 arasındaysa kilolu, 30 ve üzerindeyse obez olduğu kabul ediliyor.

Çocuklarda obezitenin nedenleri nelerdir?

Toplum genelinde artan sağlıksız beslenme şekilleri, yetişkinlerden daha yüksek oranda çocukları etkilemekte. Ailedeki bozuk beslenme alışkanlıkları, çocukları obezite konusunda daha fazla etkiliyor. Konuyla ilgili yapılan araştırmalara göre çocuklarda obezite vakıalarının yalnızca yüzde 10’u genetik veya hormonal nedenlere dayanmakta. Geri kalan nedenler arasında çevresel, psikolojik ve kültürel faktörler öne çıkıyor. Ailede obezite sorunu olan bireyler varsa, çocuğunuzda obeziteye genetik yatkınlık olma ihtimali yüksektir. Veya hamilelik döneminde yaşanan hormonal bozukluklar da çocuklarda obeziteye yol açabilmekte.

Fakat diğer nedenlere bakıldığında, çocuklarda obezitenin esasen çevresel, psikolojik ve kültürel faktörlerden dolayı ortaya çıktığı ve yayıldığı görülmekte. Toplum olarak maalesef, çocuklara hep daha fazla yemek yedirmek şeklinde yanlış bir alışkanlığımız var. İştahı olmayan çocuklara zorla yemek yedirmek sağlıklarını riske atmaktan başka bir şey değil. Aynı şekilde, çocukları belli yiyeceklere yönlendirmek ve sırf bu yiyeceklerle mutlu etmek, hatta bazı yiyecekleri bir ödül haline getirmek de maalesef obezite vakıalarının sayısını arttırıyor. Ayrıca, evdeki yemek çeşitleri ile yemeklerin hazırlanma ve tüketilme şekilleri de çocuklarda obezitenin yayılma nedenleri arasında önemli bir yer tutmakta.

Yetişkinlerde obezite pek çok sağlık sorununa yol açtığı gibi, çocuklarda obezite çok daha büyük sorunlara yol açabilmekte. Nitekim, büyüme çağındaki çocukların sağlıksız beslenmesi ve gün içinde yeterince hareket etmemesi, fiziksel gelişim bozukluklarının yanı sıra psikolojik ve sosyal gelişim bozukluklarına da zemin hazırlıyor. Aşırı kiloları nedeniyle hareket miktarı kısıtlanan çocukların bu kilolardan kurtulması çok daha zor olduğu gibi, sosyal bakımdan dışlanmışlık duygusuyla baş etmeleri de çok daha zordur. Bu nedenlerle çocuklarda obezite, aşılması güç bir kısırdöngü yaratarak çocuk ve toplum sağlığını olumsuz etkilemekte.

Çocuklarda obeziteyi önleme yolları nelerdir?

Obezite ve çocuklarda obezite konusunu bu şekilde kısaca ele aldıktan sonra, yazımızın bu kısmında çocuklarda obeziteyi önleme yolları hakkında faydalı bilgiler paylaşacağız. Fakat şu noktayı özellikle vurgulamak istiyoruz. Burada paylaşacağımız bilgiler yalnızca koruyucu hekimlik bağlamında olup hiçbir tedavi edici niteliğe sahip değildir. Çocuğunuz obezse veya obeziteye doğru hızla ilerliyorsa, mutlaka bir diyetisyene başvurmalı ve gerekli tedavi sürecini diyetisyen gözetiminde sürdürmelisiniz.

Anne sütünü alma süresine dikkat etmelisiniz.

Çocuklarda obeziteyle ilgili araştırmalara göre, anne sütü alma süresi çocuklarda obezite oranını doğrudan etkilemekte. Bu nedenle, çocuklarda obeziteyi önleme yolları listemizin ilk sırasına anne sütünden etkin şekilde yararlanmayı koyuyoruz. Nitekim anne sütü, bebeğin doymasını sağladığı için kilo almasını önlüyor. Anne sütünün yetersiz kalması durumunda bebeğe verilen takviye gıdalarda abartıya kaçılması, henüz küçük yaşlardan itibaren obeziteye yakalanma riskini arttırıyor. Takviye gıdalarda meyve suyu ve tatlı yiyecekler ile karbonhidrat yüklü mamalardan kesinlikle uzak durmalısınız. Bununla birlikte, bebeğin iştahı yoksa veya anne sütünü emmekte zorlanıyorsa, çocuğu zorla emzirmek de doğru değil. Çocuğunuz anne sütünü emmek istemiyorsa, karnının yeterince acıkmasını bekleyebilirsiniz.

Kilosunu takip etmelisiniz.

Çocuklarda obeziteyi önleme yolları içinde en etkili yöntemlerden bir diğeri de çocuğun kilosunu takip etmektir. Ülkemizde maalesef, çocuklarda kilo takibi 2 yaşa kadar düzenli şekilde yapılırken 2 yaş ve üzeri çocuklarda kilo takibine yeterince özen gösterilmiyor. Oysa, çocuğunuzun formunu koruması için aldığı kalori miktarı ile harcadığı enerji miktarının dengeli gitmesi çok önemli. Çocuğunuzda obezite belirtileri gözlemlemişseniz, gün içinde tükettiği gıda ve içecekler konusunda dikkatli olmalı, yüksek kalori almasını önleyecek çözümler geliştirmelisiniz.

Fiziksel aktivitelerini desteklemelisiniz.

Teknolojik ürünlerin hayatımızda giderek daha fazla yer tuttuğu bu zaman diliminde çocuklar da bu durumdan maalesef etkileniyor. Televizyon başında veya mobil araçlarla oyun sırasında geçirilen hareketsiz saatler, gün içinde aldıkları kalorileri yakamamalarına yol açıyor. Oysa, çocuklarda obeziteyi önleme yolları içinde her gün yeterince egzersiz yapar ve çocuğunuza güzel bir rol modeli olursanız hem formunuzu korur, hem de obeziteyle daha kolay mücadele edebilirsiniz.

Yiyecekleri ödül haline getirmemelisiniz.

Çocuklarda istenilen davranış değişikliğini sağlamak için anne ve babaların çoğu zaman bazı yiyecekleri ödül haline getirdiğini görüyoruz. Ne var ki çikolata, gofret veya fast food yiyecekleri çocuklar için ödül haline getirmek, ileriki dönemlerde bu yiyeceklerden başka bir mutluluk yolu geliştirememelerine ve bunları aşırı tüketmelerine yol açmakta. Obeziteyi önleme yolları içinde hiçbir yiyeceği çocuğunuz için bir ödül haline getirmemeli, hatta çocuğunuza ödül vermek yerine onunla birlikte daha fazla vakit geçirmeye çalışmalısınız.

Sağlıklı beslenmesini sağlamalısınız.

Sağlıklı beslenme, günlük olarak alınması gereken protein, karbonhidrat, yağ, vitamin ve minerallerin düzenli şekilde tüketilmesi anlamına geliyor. Çocuğunuzun tüm besinlerden ölçülü ve dengeli bir şekilde beslenmesini sağlarsanız, vücudunda aşırı yağ birikmesini engelleyebilirsiniz. Çocuklarda obeziteyi önleme yolları içinde günde üç ana öğün ve bir ara öğünle düzenli beslenmeyi alışkanlık haline getirmeli, öğün atlamanın veya az ve sık beslenmenin sağlıklı bir beslenme şekli olmadığını çocuğunuza öğretmelisiniz. Ve tabii, porsiyon miktarına dikkat etmeli, çocuğunuzun fazla yemek yemesini teşvik etmemelisiniz. 

Çocuklarda obeziteyi önleme yolları içinde ayrıca, günlük uyku süresine dikkat etmeli, günde 10-12 saat uyumasını sağlamalısınız. Akşam yemeğinden sonra hiçbir şey tüketmemesini sağlamalı, gece uyanıp yemek yeme alışkanlığı varsa vakit kaybetmeden hipoglisemi testi yaptırmalısınız. Beslenme çantasını onun beğeni ve isteklerine göre hazırlamalı, yemek istemediği yiyecekler hakkında onunla inatlaşmamalısınız. Yemeğin yanında gazlı ve şekerli içecekler yerine su veya ayran gibi doğal ve sağlıklı içecekler tüketmesini sağlamalısınız.

Editörün Tavsiyesi: Tadım Karışık Çiğ Kuruyemiş

Çocuk gelişiminde kuruyemişlerin çok önemli rolleri var. Örneğin fındık, kemik ve kas gelişimini destekliyor. Zengin bir omega-3 kaynağı olan ceviz, kalp ve damar sağlığını koruyor, beyin fonksiyonlarını geliştiriyor. Vücut direncini yükselten badem, bağırsakların düzenli çalışmasını sağlıyor. Çocuğunuzun okulda acıktığı zaman kantine koşup fast food yiyecekler ve gazlı içecekler tüketmesini önlemek için okul çantasının içine bir paket Tadım karışık çiğ kuruyemiş koyabilirsiniz. Paket ağırlığı 180 gram olan bu ürünler, okulda açlık hissettiği zaman kan şekerini yükseltmeden tokluk hissetmesini sağlayacaktır. Ürün sayfasına buradan ulaşabilirsiniz.

Tüm okurlarımıza sağlıklı, keyifli ve bol kazançlı günler diliyoruz…

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir