İnsomnia nedir?

Uyku hastalıkları içinde insomnia en sık görülen hastalıklardan biridir. Bu hastalık özellikle mevsim geçişlerinde artıyor ve kişinin yaşam kalitesi ile iş performansına zarar veriyor. İnsomnianın çeşitli nedenleri olmakla birlikte bunlar içinde psikolojik nedenlerin payı büyüktür. Buna bir de koronavirüs salgını nedeniyle artan kaygı ve endişeler eklenince, insomnianın yol açtığı sorunların artması kaçınılmaz hale geliyor. Fakat ne var ki, insomnia hastalarının gerçekte çok azı bu hastalığın farkında. Çoğu zaman göz ardı edilen ve tedavisi geçiştirilen insomnia hastalığıyla mücadele etmek için her şeyden önce, insomniayı iyi tanımak gerekir. Ofix Blog‘da bu haftaki sağlık köşemizde, insomnia konusunu ele alacağız. İnsomnia nedir, insomnia belirtileri nelerdir, insomnia nedenleri nelerdir, gibi soruların cevaplarını arıyorsanız, bu yazımızda çok şey bulabilirsiniz. 

Kısaca İnsomnia

İnsomnia kısaca, kişinin uykuya dalmasına engel olan veya uyuyamamasına neden olan bir uyku hastalığıdır. Halk arasında uykusuzluk hastalığı olarak bilinen bu hastalık, kişinin uyku kalitesini ciddi ölçüde düşürür. Sağlıklı ve kaliteli bir uykudan mahrum kalan insomnia hastaları, uykuya çok zor dalabilecekleri gibi, çok erken uyanıp bir daha uyuyamama şikayeti de yaşayabilirler. Fakat bununla birlikte, yaşanan her uykusuzluk şikayeti insomnia olarak değerlendirilmez. Hastaya insomnia teşhisinin konulabilmesi için 3 aylık süre zarfında ve haftada en az 3 gece uykusuzluk şikayetinin oluşup oluşmadığına bakılır. İnsomnia hastalarının yaşadığı uyku bozukluğu, gün içinde kendilerini aşırı yorgun ve zayıf hissetmelerine yol açar. 3 ay ve daha uzun süre devam eden bu durum, hastanın iş performansı ve yaşam kalitesinin ciddi ölçüde düşmesine yol açar. 

Sağlıklı bir yaşam için olmazsa olmazlardan biri uykudur. Uyku sağlığı iyi olan kişiler, güne dinç başlar ve gün içinde enerjilerini yüksek tutabilirler. Uykusunu alan kişilerin algıları güçlü, dikkat derecesi yüksektir. Yaptıkları işlere daha kolay ve iyi bir şekilde yoğunlaşabilirler. Uyku sırasında dinlenen ve güçlenen bilişsel fonksiyonları sayesinde kısa ve uzun süreli hafızalarını iyi kullanırlar. Basit matematiksel işlemleri zihinlerinde kolayca sonuçlandırabilirler. Sağlıklı bir uyku, aynı zamanda da kişinin fiziksel gelişim, duygusal zeka, öfke ve stres yönetimi, yaratıcı düşünme konularında da büyük başarılar elde etmesini sağlar. Fakat ne var ki, insomnia hastaları bu konularda ciddi sorunlar yaşar. Hastalığın ileriki aşamalarında kişi en basit bilişsel fonksiyonlarını bile yerine getirmekte zorlanır.

İnsomnia belirtileri nelerdir?

İnsomnianın en önemli belirtisi kişinin uykuya dalamaması veya uyuyamamasıdır. En az 3 ay boyunca devam eden bu şikayetler, kişide insomnianın varlığına işaret eder. Uyku bozukluğuna bağlı olarak hasta kendisini sürekli yorgun hisseder. Gün içinde uyuklamaya başlayan hastanın sinirleri gergin, dikkati dağınıktır. Yaptığı işlere odaklanmakta güçlük çektiği için dikkatini dağıtan her konuya aşırı tepki gösterir. Uykusuzluk nedeniyle bilişsel fonksiyonları zayıfladığı için hafıza sorunları yaşar. Bu sorunlar kısa süreli hafızada başlar, zamanla uzun süreli hafızaya ilerler. İnsomnia nedeniyle gece uyanmak durumunda kalan hasta, tekrar uykuya dalamadığı için güne çok erken başlar. Yaptığı işleri tamamlamakta zorluk çeker. Kaygı ve stresini kontrol altında tutmayı başaramayan hasta, gün içinde çeşitli hatalarla, hatta kazalarla karşılaşabilir. Bunların bir kısmı basit yaralanmalar şeklinde olabileceği gibi, bir kısmı hayati riskleri olan yaralanmalar şeklinde gerçekleşebilir. 

Bununla birlikte, insomnia belirtileri olarak saydığımız bu şikayetler, aynı zamanda farklı sağlık sorunlarına da işaret edebilir. Örneğin narkolepsi, uyku apnesi, sirkadyen ritim bozukluğu ve huzursuz bacak sendromu gibi hastalıklar da benzer şikayetlere yol açar. Uyku sağlığı konusunda yapılan araştırmalara göre, yetişkinlerin yüzde 40’ında ara sıra da olsa bir uyku sorunu görülmekte. Yaş ilerledikçe uyku sorunlarında artış ortaya çıkıyor ve bu şikayetlerin görülme sıklığı artıyor. Dolayısıyla, bu belirtiler insomnia konusunda yalnızca bir işaret sunar. Hastaya kesin teşhisin konulabilmesi için hekim gözetiminde bu şikayetlerin nedenlerinin araştırılması gerekir. Bu konuda gösterilecek ihmal, hastanın kalp krizinden beyin felcine, insülin direncinden diyabet ve obeziteye kadar pek çok sağlık sorunu yaşamasına yol açabilir.

İnsomnia nedenleri nelerdir?

Başta da belirttiğimiz gibi, insomnianın çeşitli nedenleri olmakla birlikte bunlar içinde psikolojik nedenlerin payı büyüktür. Kişinin iş veya özel hayatında yaşadığı çeşitli sorunlar ruh sağlığına zarar verebilir. İş ortamında yaşadığı yoğun stres, bir yakınını kaybetmekten duyduğu derin üzüntü, kötü bir olay nedeniyle yaşadığı travma, depresyon vb. durumlar bu hastalığın tetikleyicisi olabilir. Halihazırda devam eden koronavirüs salgınına bağlı olarak yaşanan ekonomik ve sosyal sorunlar da yine insomnianın tetiklenmesine neden olabilir. Psikolojik nedenlerin yanı sıra, kişinin kullandığı birtakım ilaçlar, tiroid bezi hastalıkları, yoğun gürültü ve ışığa maruz kalma, aşırı sıcak ve seyahat sonrası yaşanan jet lag da insomnia nedenleri arasında sayılabilir. 

İnsomnia başlı başına bir hastalık olsa da başka hastalıklara bağlı olarak da gelişebilir. Örneğin astım, artrit, diyabet, reflü veya kanser hastalarının birçoğunda insomnia görülmektedir. Kronik hastalığı olanların kullandığı ilaçların yan etkilerinden biri de insomnia olabilir. Bu gibi durumlarda hastanın mutlaka hekimine bilgi vermesi ve ilacını değiştirmesini istemesi gerekir. Dahası, kişide insomnianın yanı sıra narkolepsi veya uyku apnesi gibi başka birtakım uyku bozuklukları da olabilir. Bu gibi durumlarda insomnia şikayetlerini hasta çok daha güçlü şekilde hisseder. Uyku düzeni konusunda istediği davranış tarzı değişikliğini sağlamakta yetersiz kalan hasta, insomniayla mücadele konusunda mutlaka profesyonel destek almalıdır.

İnsomnia türleri nelerdir?

İnsomnianın başlıca iki türü vardır. Bunlardan akut insomnia, kısa süreli belirtiler gösterir ve geçici bir sorundur. Kronik insomnia ise uzun süreli insomnia türüdür ve tedavisi çok daha zordur. Akut insomniada hasta, uyku sağlığına zarar veren birtakım nedenlerden dolayı uyku bozukluğu yaşar. Bu nedenin veya nedenlerin ortadan kalkmasıyla birlikte, hastanın uyku sağlığı düzelir. Kişinin geçirdiği herhangi bir hastalık, maruz kaldığı stres, yaptığı seyahat veya yanlış ilaç kullanmaya bağlı oluşan hormonal bozukluk, akut insomnia yaşamasına neden olabilir. Kronik insomnia ise aylarca devam eden ve tedavisi çok zor bir hastalıktır. Kronik insomnia tedavisinde çoğu zaman medikal yöntemlerin yanı sıra psikolojik destek gerekir. Kronik insomnia hastalarının medikal tedavi yerine bitki çayları ve benzeri geçici çözümlerle insomnia şikayetlerinden kurtulması mümkün değildir. 

Akut ve kronik insomnianın yanı sıra insomnia türleri arasında psikofizyolojik insomnia, paradoksal insomnia, idyopatik insomnia, yetersiz uyku hijyeni ve çocukluk dönemi davranışsal insomnia türlerinden de bahsedilebilir. Bunlar içinde psikofizyolojik insomnia daha çok strese bağlı olarak gelişir ve 20-40 yaş arası kadınlarda daha sık görülür. Paradoksal insomnia uyku durumunun yanlış algılanmasıdır. Bu kişilerin uyku süreleri ve uyku kaliteleri normal düzeyde olsa da kendilerini uykusuz hissetmeleri devam eder. İdyopatik insomnia çocukluk dönemi başlangıçlı insomniadır. İnsomnianın tedavisi en zor türlerinden biri de budur. İdyopatik insomnia hastaları çocukluk, hatta bebeklik döneminden itibaren insomnia şikayetleri yaşamaktadır. Yetersiz uyku hijyeni, rahat bir uyku ortamı olmaması veya yatmadan önce uykuya engel olan aktivitelerden kaynaklanır. Çocukluk dönemi davranışsal insomnia ise uyku başlangıcı veya uyku sınırlarıyla ilgili sorunlardan kaynaklanır.

İnsomnia nasıl teşhis edilir?

Hastaya insomnia teşhisinin konulabilmesi için mutlaka bir hekim tarafından fizik muayenesinin yapılması ve uyku alışkanlıklarının incelenmesi gerekir. Fizik muayene sırasında hekim, insomnianın primer mi yoksa sekonder mi olduğunu anlamaya çalışır. Hastanın yaşadığı insomnia şikayetlerinin başka bir hastalıktan kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak için hastadan kan testi istenir. Hastanın kan değerleri normalse, bu durumda uyku alışkanlıkları incelenir. Bu inceleme anket doldurma şeklinde olabileceği gibi, hastanın birkaç hafta boyunca uyku günlüğü tutması şeklinde de gerçekleşebilir. Bu yöntemlerin işe yaramaması durumunda hastanın uyku bozuklukları merkezinde izlenmesi istenir. Uyku sırasında beyin dalgaları, kalp atışları, nefes alması ve diğer vücut hareketleri incelenerek hastaya kesin teşhis konur. 

İnsomnia nasıl tedavi edilir?

İnsomnia tedavisi hastanın yaşadığı insomnianın türüyle yakından ilişkilidir. Akut insomnia hastaları için çoğu zaman medikal tedavi gerekli görülmez. Uyku düzeni ve sağlığı konusunda hastanın gerçekleştireceği davranış tarzı değişiklikleri ve kendisini stresten uzak tutması tedavi için yeterli olabilir. Bu konuda rahatlatıcı ve sakinleştirici bitki çayları da etkili olabilir. Fakat kronik insomnia hastaları için mutlaka medikal yöntemlerin kullanılması gerekir. Hasta eğer günlük işlerini yapmakta zorluk çekecek kadar yoğun birtakım şikayetler yaşamaktaysa, hekim gözetiminde uyku ilacı kullanabilir. Kronik insomnianın temelinde başka bir hastalık varsa, bu durumda bu hastalığın tedavisi de insomnia tedavisi içinde sağlanmalıdır. Tüm önlemler alındığı halde hastanın şikayetlerinde azalma sağlanamamaktaysa, bu durumda hastaya psikolojik tedavi yöntemleri uygulanır.

Editörün Tavsiyesi: Lipton Bitki Çayı Papatya 1.5 g x 20 Adet

Mevsim geçişleri ve çevresel etkenlere bağlı olarak akut insomnia şikayetiniz varsa, rahatlatıcı ve sakinleştirici etkisi yüksek bitki çaylarıyla bu şikayetlerinizde iyileşme sağlayabilirsiniz. Bu konuda özellikle papatya çayı iyi bir seçimdir. Nitekim papatya çayı, uykusuzluğa iyi gelen bitki çayları içinde ilk sırada yer alır ve tüm bitki çayları içinde etkisini en hızlı gösteren bitki çaylarından biridir. Ağrı kesici ve antiseptik özelliği yüksek olan papatya çayı ile gün içinde yaşadığınız strese bağlı olarak artan kortizol seviyenizi dengeleyebilirsiniz. Papatya çayındaki etken maddeler sayesinde kaslarınız gevşer ve uykuya dalmanız kolaylaşır. Papatya çayı konusunda Lipton bitki çayı papatya 1.5 g x 20 adet ürünümüz iyi bir seçim olabilir. Fakat bununla birlikte, kronik insomnia şikayetiniz varsa bu şikayetinizi bitki çaylarıyla geçiştirmemenizi, medikal tedavi için hekiminize başvurmanızı tavsiye ederiz. Bu ürünümüz için fiyat bilgisi öğrenme ve sipariş işlemlerinizi buradan yapabilirsiniz. 

Tüm okurlarımıza sağlıklı, keyifli ve bol kazançlı günler diliyoruz… 

İlgili yazılar

  1. Konuşanlar bilet

    Mükemmel bir içerik olmuş elinize sağlık geçen konuşanlara bilet almıştım konuşanlarda da bu konu geçtiydi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir